خوانين خراسان در سال‌هاى بعد هم حضور داشت . « 1 » در جنگ‌هاى اواخر 1232 ه . ق هنگامى كه فتح خان از سوى محمود ميرزا ، حاكم قندهار ، هرات را گشود و غوريان را به برادر خود كهندل خان داد و با لشكر انبوه روانه فتح بقيه نواحى خراسان شد و خان خوارزم نيز به نواحى شمال خراسان حمله آورد ، فقط نام برادران اسماعيل خان در اين جريان ذكر شده است . شايد وى اين زمان در تهران بوده است ، چون در سال 1234 ه . ق دوباره براى كمك به حسنعلى ميرزا به مشهد آمده است . « 2 » از اين سال به بعد از فعاليت‌هاى او خبرى نداريم . مهدى بامداد هم كه با او هم‌ولايتى بوده است ، حوادث زندگانى وى را فقط تا 1230 ه . ق دنبال كرده است « 3 » اما مسلم است كه وى تا 1241 ه . ق زنده بوده است چون مطابق ماده تاريخى كه بر سنگ مزار وى نوشته شده و صاحب مطلع الشمس در كتاب خود درج كرده است ، مىتوان فهميد كه وى تا اين سال زيسته است . ماده تاريخ چنين است : از پى تاريخ فوتش منشى كلك صبا * زد رقم جاويد اسماعيل خان مير جنان « 4 » * * * اعتماد السلطنه جايگاه قبر وى را در پشت سر حضرت رضا عليه السّلام در دار السعاده حرم مطهر مشخص كرده است . همان‌طور كه از زندگانى اسماعيل خان برمىآيد ، او فردى شجاع بود و نيروى خود را در راه دفاع از ميهن خويش و همچنين تثبيت دولت تازه‌تأسيس قاجار به كار گرفت و رقباى شاه قاجار را از ميان برداشت و از جمله پسر عموى شاه را در تهران كور كرد . « 5 » اسماعيل خان با شاه قاجار ارتباط سببى هم برقرار ساخت و يكى از

--> ( 1 ) - همان 1 / 281 - 286 . ( 2 ) - همان 1 / 293 - 312 . ( 3 ) - مهدى بامداد : پيشين 1 / 132 - 134 . ( 4 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : پيشين 2 / 521 . ( 5 ) - محمد تقى لسان الملك سپهر : پيشين 1 / 564 - 565 .